Sipus Kembang Telon

Salah sawijining dina, ing satengahing alas, ana kucing lagi golek pangan. Kucing kuwi mlaku turut dalan cilik, sinambi nembang, “Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus. Sipus sing paling bagus, pinter nyanyi, ora ana sing ngalahke aku. Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus.” Kucing kang lagi mlaku kuwi pancen gembagus, warna wulune putih, perangan weteng lan buntute ana warna semburat ireng, mripate mencirit, suarane gagah. Kahanan awak kang kaya mangkono kuwi dadekake Sipus kumalungkung. Sipus ngrasa yen awake kang paling apik, paling pinter. Saben dina tembangane ya mung kuwi. “Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus. Sipus sing paling bagus, pinter nyanyi, ora ana sing ngalahke aku. Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus.”

“Ah…aku ngelih, pengen maem iwak.”, Sipus banjur tumuju kali sapinggiring alas. Satekane ing pinggir kali, kucing kuwi leyeh-leyeh sangisore wit. “Fyuh…sayah. Aku tak leyeh-leyeh dhisik ah”. Angine sumilir sumbribit, ndadekake kucing kuwi ngrasa lier-lier ngantuk.

Teka-teka, ana godhong tiba, pas nibani buntute Sipus. “Gandrik…!! Wah, jan..ngaget-ngageti!!”, ucape Sipus njenggirat kaget merga buntute krasa grisi ketibanan godhong waru.

Sipus malah muna-muni dhewe, ndremimil. Godhong mau banjur ditendhang kecemplung kali. “Huh…aku ki lagi bersantai, malah dikaget-kageti. Lunga kana..!”, celathune Sipus. Godhong mau dicemplungake kali. Sajak ora ngerti yen ing godhong kuwi ana omah ngangkrang. Godhong mau kecemplung kali, nanging kesangkut ana ing antarane watu-watu gedhe satengahing kali.

“Alhamdulillah…untung godhong iku kesangkut nang watu-watu gedhe. Coba yen kentir bablas kegawa iline banyu, mbuh wis kaya ngapa awakku iki,” ucape semut ngangkrang cilik kang ana ing godhong waru mau. Nanging saikine semut kuwi bingung olehe arep nyebrang tekan pinggir. “Haduh….watu iki adoh saka pinggir kali, kepiye olehku nyebrang”, Semut ngankrang bingung.

Srengenge tansaya dhuwur. Sipus kang kawit mau leyeh-leyeh banget anggone ngrasa luwe. Sipus banjur ngadeg sapinggiring kali, nganti-anti yen ana iwak liwat banjur dicakar. Durung suwe anggone ngenteni iwak liwat, ana Siti, tikus cilik. Siti mara ing kali kuwi perlune arep ngombe banyu sapinggiring kali.

“Huss…! Ngapa kowe ngombe nang kene. Awakmu kuwi mambu, ngambon-amboni banyu kali kene. Lunga kana…! Ambumu kuwi marakke iwak-iwak ora gelem liwat”, Sipus ngurak Siti kang lagi arep ngombe. Nanging Siti tetep ana kono, ora gelem lunga.

“Meeeeoooowngg..aaaarrkh..!”, kucing sombong kuwi meden-medeni tikus supayane lunga. “Tikus mambu..!! Lunga!”, urake kucing.

Weruh Sipus nesu kuwi, Siti mlayu munggah wit. “Hiiiiiiiii…..iiih jan, kucing sombong, galak!”, grundhele tikus ana ndhuwur wit.

“Nah, lunga..kana. Yen wis ngene ki rak ya ora ana kang ngambon-amboni”, ucape kucing.

Kucing kuwi banjur neruske anggone golek iwak sinambi nembang. “Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus. Sipus sing paling bagus, pinter nyanyi, ora ana sing ngalahke aku. Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus.”

Nalikane Sipus lagi asyik ngadhang iwak, saka tengah kali keprungu suara tangis. “huhuhu…huks..hiks..”, suara tangis kuwi sansaya cetha.

Kucing banjur muni, “He…sapa kang nangis nang tengah kali??!”. Dhasare kaline amba, kucing mau rada ora weruh yen satengah kali ana semut kang lagi nangis ana ndhuwur watu.

“Aku….!”, wangsulane Simut.

“Hah? Kowe sapa?”, pitakone Sipus rada sero.

“Aku Simut. Aku nang ndhuwur watu tengah kali, ora bisa nyebrang minggir”, ngangkrang cilik kuwi mbengok. “Tulungana aku…!”, panjaluke Simut.

“Apa? Apa? Apa? Nulungi kowe?”, Sipus nyauti panjaluke Simut kanthi cengengesan. “Eman-eman wuluku…mengko yen aku mrono njuk wuluku teles, eman-eman. Hahahaha…”, Sipus malah ngguyu ngakak.

Saka dhuwur wit mau, Siti weruh kedadean kuwi. Atine mangkel weruh tumindake Sipus kang mangkono kuwi. Sipus wis kalangkung anggone sombong. Mula Siti pengen gawe Sipus sadar.

Saka ndhuwur wit, Siti ngrikiti pang kayu kang mulung pas sandhuwure Sipus. Kayu kang dikritiki mau metu tlutuhe. Tlutuh kuwi netes-netes, netesi awake Sipus. “Heh..apa iki netesi aku?!”, Sipus kaget. Sipus ra nglegewa yen wit kuwi duweni tlutuh warna soklat lan yen wis gupak angel diilangi.

“Pus, saiki wulumu tambah apik, warnane dadi ireng, putih, soklat!”, kandhane Siti saka dhuwur uwit.

“Ho’o pa? Wah…mesthi aku tambah ayu ya…”, guneme Sipus karo sajak ke-GR-an.

“Ayu tenan…sip!”, celathune Siti, nggawe seneng atine Sipus. “Nah, gandheng saiki wis tambah ayu, tulungana Simut kae”, panjaluke Siti.

“Nulungi Simut cilik elik kae?! Oh…sory ya..!”, wangsulane Sipus.

“Pelit, sombong, aku ora arep kekancanan karo kowe!”, Siti mbengok.

“Ora ya wis..”, unine Sipus sinambi mlaku lunga saka papan kono.

Bareng Sipus wis lunga, Siti nulungi Simut. Siti nibakake pang kayu kareben kanggo wot Simut tumuju pinggir kali. “Mut, iki tak tibani pang, nggonen wot mrene”, kandhane Siti. “Yoh, matur nuwun ya..”, Simut sumringah.

***

Dina candhake. Sipus mlaku-mlaku turut lurung sinambi nembang. “Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus. Sipus sing paling bagus, pinter nyanyi, ora ana sing ngalahke aku. Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus.” Aku Sipus, aku Sipus, aku Sipus. Saiki wuluku werna telu, aku paling bagus, paling ngganteng”, tembangane Sipus sansaya kumalungkung saploke ditetesi tlutuh.

Ana dalan Sipus ketemu Siti, “Hei, aku bagus tenan ta? Aku paling ngganteng ta?”, pitakone Sipus marang Siti. Siti mung manthuk-manthuk, “hemm..”, wangsulane. Sipus banjur nerusake lakune.

Simut kang kawit mau ndhelik ana mburine Siti, muni, “Sipus bodho! Ra ngerti pa yen kucing kang wulune werna telu kuwi akeh digoleki manungsa! Haha..”. Sipus pancen bodho, ra ngerti yen wulune kang dadi telung werna kuwi mbebayani tumrap awake.

Ora let suwe, ana manungsa kang lagi berburu. “Wah…! Ana kucing kembang telon..! Dakcekele”, ucape manungsa kuwi sajak arep nyekel Sipus kang lagi pamer kuwi. “Pus…pus...pus…wulumu kok apik, apik tenan, ngguanteeeng..!”, manungsa gedhe dhuwur kuwi ngrayu supayane Sipus gelem nyerak.

Sipus kang sipate sombong sansaya bungah atine, banjur nyeraki manungsa kuwi. Nalikane Sipus wis cerak, manungsa kuwi ngetokake karung banjur nyekel Sipus dilebokake karung. “Meeeoooowng…arrrrkh..!!”, Sipus njerit-njerit ana jero karung. Sipus digawa menyang kutha marang manungsa kuwi. Weruh kedadean kuwi, Siti lan Simut mung cekikikan.

(Dening : Rinda Asy Syifa, kapethik saking DJAKA LODANG edisi 25 Agustus 2012)

»»  READMORE...

Legereng

Salah sawijining dina, ing alas ana bocah wadon kang lagi golek kayu. Jenenge Legereng, omahe ana pinggir alas. Legereng pancen bocah kang sregep mbantu wong tuwa, saben awan mesthi golek kayu sawise ngirim dhaharan kanggo ramane kang ana sawah. Nalika lagi golek kayu, Legereng ketemu kidang. “Wee’e’e…ana kidang, kok le ayu tenan”, guneme Legereng. “Ha? Apa? Ayu? Aku lanang, mosok ayu...”, wangsulane si kidang. Legereng kaget weruh ana kidang bisa omongan. “Lha…kowe kok bisa ngomong? Omahmu ana ngendi, kidang lanang?”, pitakone Legereng. “Kae, nang guwa pinggir alas”, kidang lanang nyamauri. “Kebeneran, kae cerak karo sawahe ramaku. Kowe gelem kekancan karo aku ta? Saben ngirim rama aku ora duwe kanca”, panjaluke Legereng. Kidang lanang nyaguhi.

Esuk-esuk, Legereng tangi banjur nyiapake sarapan lan dhaharan kanggo ngirim ramane ana sawah. Wis dadi padatane, Legereng ngirim ramane arupa sega putih lan jangan gurih. Pancene Legereng wis ora duwe biyung. Biyunge wis seda. Mula sakabehane ditandhangi dhewe. Bareng wis samapta kabeh, Legereng banjur menyang sawah.

Ana ing dalan, Legereng kelingan marang kidang lanang. “Wah…kakang kidang lanang mesthi durung maem, maeman iki takwenehke kakang kidang lanang wae ah..”, batine Legereng. Bareng wis tekan sangarepe guwa, Legereng nembang kanggo ngundang kidang lanang supaya njedhul. “Kakang kidang lanang, ngetoka sedhela wae, kakang kidang lanang...”. “Ana apa? Esuk-esuk kok wis dolan?”, kidang lanang metu saka guwa. “Iki lho, kang, takgawakke maem”, kandhane Legereng. “Ooo…ya, ya, aku pancen durung maem. Matur nuwun ya”, Kidang lanang katon bungah digawakake maem. “Iya, kang. Sesuk saben esuk takteri maem. Saiki aku pamit ya, kang.”, kojahe Legereng.

Legereng mlaku menyang sawahe ramane, nggawa rantang kosong merga isine wis diwenehake kidang lanang. “Rama, sega putih jangan gurih wutah, rama”, turut dalan Legereng nembang nuduhake yen sega putih lan jangan gurihe wis ora ana, wutah nang ndalan. “Wutah ya wis, ora apa-apa, rasah bengak-bengok nang kono”, ngendikane ramane. Legereng banjur mulih.

Saben dina tumindak kang kaya ngono kuwi dilakoni Legereng. Saben arep ngirim ramane ana sawah, malah diwenehake kidang lanang. Sangsaya suwe ramane curiga. “Ana apa ta jan-jane iki? Kok saben-saben sega putih jangan gurih wutah. Wah, kudu diselidiki iki”, ramane sajak wis pirsa yen Legereng seneng ngapusi. Sawijing dina, ramane nginjen Legereng kang lagi mlaku menyang sawah. Ramane weruh Legereng mandheg ana guwa banjur celuk-celuk kakang kidang lanang. Legereng konangan anggone ngapusi ramane. “Woalah, gara-gara kidang kuwi njuk aku ora tau kejatah panganan ta”, batine ramane karo nginjen Legereng kang lagi guyon karo kidang lanang.

Ngerti kedadean kuwi, ramane banjur ethok-ethok dadi Legereng. Esuk njengkut ramane meyang ana guwa banjur celuk-celuk kaya Legereng nalika celuk-celuk kidang lanang. “Kakang kidang lanang, ngetoka sedhela wae, kakang kidang lanang”.  Bareng kidang lanang njedhul saka guwa, ramane Legereng ngetokake arit. “Kowe ta sing marakke anak wedokku seneng ngapusi?! Njuk aku ora tau dikirim?”, ramane Legereng sajak banget anggone nesu, karo babat gulune kidang lanang nganti mati. Kidang lanang banjur digawa menyang gubug, dimasak ana kono.

Legereng ora ngerti yen kidang lanang wis dipateni ramane. Kaya biasane Legereng nggawa rantang menyang guwa. “Kakang kidang lanang, ngetoka sedhela wae, kakang kidang lanang”. Wis bola-bali Legereng anggone celak-celuk ngundang kidang lanang, ananging kidang lanang ora njedhul-njedhul. “Ah..paling kakang kidang lanang lagi lunga,” batine Legereng sinambi mlaku menyang sawahe ramane. “Rama.. Sega putih jangan gurih teka, rama”, unine. “Mrene, rasah bengak-bengaok, iki aku masak enak-enakan”, ramane ngawe-awe Legereng. “Masak apa, rama?”, Legereng age-age mlayu. “Kae nang gubug, tilikana”, ngendikane ramane. Legereng weruh ana manci isine iwak, Legereng thelap-thelep mangan iwak. Nalika kuwi Legereng ora nyana yen sing dipangan kuwi iwak kidang, ora liya ya kidang lanang kancane mau. “Enak, rama!”, unine Legereng. “Meneh pa piye? Ke nang kuwali isih ana”, kandhane ramane. Legereng nuju kuwali sing isih temumpang dhuwur luweng, karepe arep nambah. Nalika dibukak, Legereng weruh sirah kidang lanang. “Rama ki piye horo, lha anake dhewe kok dibeleh!!”, Legereng kaget kepati. “Anake sapa? Kuwi sing mangani jatah sarapanku ta?”, ramane rada nesu. “Rama ki piye ta, kuwi ki kakang kidang lanang, kancaku”, Legereng sajak lega banget. “Wis, wis, rasah werna-werna. Nek kowe arep lunga ya lunga wae kana!”, ramane nundhung Legereng.

“Biyung, aku ditundhung rama, biyung..”, turut dalan Legereng nangis. Legereng mlaku nurut lurung. Saben ngliwati sawah, ana wit terong kang awoh gedhe-gedhe, Legereng nembung, “Enthit, sing nandur terong gedhe-gedhe iki sapa, enthit. Aku njaluk rak ya oleh, Enthit”. “Sing nandur aku ya wuk ya, pek en kabeh ya wuk ya, ngger dijoli”, kandhane wong kang ana sawah kuwi. Legereng banjur methiki terong. Bareng wis akeh, nuthugake lakune. Ora let suwe, weruh wit bayem lemu-lemu. “Enthit, sing nandur bayem lemu-lemu ‘iki sapa, enthit. Aku njaluk rak ya oleh, enthit”. Saben weruh tetanduran kang sehat subur, Legereng mesthi njaluk. Kabeh mau diwadhahi ana keranjang.

“Ah, sayah, ngaso dhisik”, Legereng wis kesayahen merga pirang-pirang dina mlaku wae. Satekane gunung, nang ngisor uwit Legereng nata janganan asile njaluk-njaluk ana sawah kae. Legereng dolanan bakul-bakulan dhewe, wis kaya uwong edan. Nalika lagi seneng bakul-bakulan, ana ula gedhe marani Legereng. “Ndhuk, kowe kok dolanan dhewe, tak kancani gelem ora”, ula kuwi nyedhaki Legereng karo omongan. “Eee…gandhrik!! Ula kok bisa omongan!”, Legereng kaget. “Ora usah wedi, aku ora bakal mangan kowe. Aku Siwa Ula”, unine ula gedhe kang gedhene meh padha wit kambil kuwi mau. “O, Siwa Ula. Ya kene, ngancani aku,” wangsulane Legereng. Saklorone banjur dolanan bareng.

Wanci wis wengi. “Wis wengi, Ndhuk. Apa kowe ora bali? Mengko rama-biyungmu nggoleki lho”, kandhane Siwa Ula. “Ora, aku ki ditundhung rama. Aku wis ora duwe biyung”, wangsulane Legereng, nyritakake kedadean kang njalari dheweke ditundhung. “Ya wis, yen ngono kowe turu nang ngomahku wae”, Siwa Ula ngajak Legereng nginep ana ngomahe. “Tenan pa, Siwa Ula? Ning janji, aku ora dipangan ta?”, Legereng bungah, duwe kanca Siwa Ula sing atine apik. “Ha’a, janji, aku ora bakal mangan kowe, wis ayo numpaka nang gegerku”. Legereng banjur numpak ana gegere Siwa Ula. Saklorone mlebu ana guwa gedhe omahe Siwa Ula.

Wis pirang-pirang dina Legereng nginep ana guwane Siwa Ula. Sawijining dina, Legereng ngrasa kangen ramane. “Siwa Ula, aku ki kangen karo ramaku, aku tak bali dhisik ya”, tembunge Legereng. “Ya, kene takterake”, Siwa Ula niate arep ngancani Legereng bali ana ngomahe. “Aja, mengko aku damuk rama, kekancan kok karo Ula, mengko ndhak kowe dipateni kaya kidang lanang”, kandhane Legereng. “Ya wis, ngati-ati, ndhuk”.

Legereng mlaku bali. Satekane ngomah, “Rama.. Legereng mulih, Rama”. “Dhuh, anaku wedok, mrenea,” keprungu swarane ramane saka kamar, swarane lirih sinambi watuk-watuk. Legereng kaget, banjur mlebu kamar. “Rama, kenging napa?”. “Seploke kowe lunga kae ramamu iki lara, ora ana sing ngladeni, ora ana kanca nang ngomah, kowe aja lunga meneh ya, Ndhuk”, kandhane ramane. “Nggih. Gerah napa ta, rama? Tak suwunke obat kalih Siwa Ula nggih”, Legereng ngglembuk ramane supaya kersa disuwunke obat. “Hus..Siwa Ula kuwi sapa? Mengko nek kowe dipangan kepiye”, ramane bingung. “Siwa Ula niku kanca kula, rama. Apikan kok”, Legereng njlentrehake bab Siwa Ula.

Sorene, Legereng mulih ana ngomahe Siwa Ula. “Siwa Ula, ramaku lagi gerah. Aku mbok digawekke obat”, tembunge Legereng nalika ketemu Siwa Ula. “Ya, kana gek golek kembang nang pager kuwi, gawanen mrene,” Siwa Ula nyaguhi gawekake obat. Legereng banjur methik kembang-kembang ana pager. “Iki, Siwa Ula”, ucape Legereng sinambi nudhuhake kembang sagegem. “Wis, teplekna nang epek-epekmu, takdamune”, printahe Siwa Ula marang Legereng. “Hialah, grisi e, Siwa Ula ki..!”, Legereng ngampet ngguyu nalika epek-epeke didamu Siwa Ula. “Wis menenga”. Bareng kabeh kembange wis didamu, Siwa Ula ngomong, “Kembang-kembang iki godhogen, banyune diombe nggo gawe obat”. “Ya, matur nuwun lho ya”, Legereng bungah wis entuk obat kanggo ramane, banjur pamit mulih.

“Rama, niki obate, saking Siwa Ula”, satekane ngomah kembang mau banjur digodhog lan disiapke ana gelas. “Ya, matur nuwun ya, Ndhuk,” ramane katon trenyuh weruh Legereng banget tresnane marang wong tuwa. “Nggih, rama, Legereng nyuwun ngapunten nggih, wingi pun damel dukane rama, Legereng  janji boten ngapusi malih”. “Iya, Ndhuk, aku ya njaluk ngapura wis mateni kancamu kidang lanang kae, aku yaw is nundhung kowe. Dingapura ya, Ndhuk”, kandhane ramane sinambi ngrangkul Legereng. Saklorone saiki urip guyup ayem.

(Dening : Rinda Asy Syifa, naskah Lomba Dongeng Sayembara Basa Jawa 2011 Pendapa Yudaningratan)

»»  READMORE...